Η έννοια της βιοποικιλότητας

Η έννοια της βιοποικιλότητας

Ως «βιολογική ποικιλότητα» ορίζεται / εννοείται η ποικιλομορφία που εμφανίζεται ανάμεσα στους ζωντανούς οργανισμούς όλων των ειδών, των χερσαίων, θαλάσσιων και υδάτινων οικοσυστημάτων και οικολογικών συμπλεγμάτων στα οποία οι οργανισμοί αυτοί ανήκουν». Ο ορισμός περιλαμβάνει την ποικιλότητα μέσα σε ένα είδος όπως και εκείνη, μεταξύ διαφορετικών ειδών και οικοσυστημάτων (Σύμβαση του Rio, 1992). Μ’ άλλα λόγια, η βιοποικιλότητα είναι η ποικιλομορφία της ζωής, σ’ όλες τις εκφάνσεις της. Στην ευρύτερή της διάσταση, η βιοποικιλότητα ενσωματώνει όλους τους τύπους, τα επίπεδα και τους συνδυασμούς της διαφοροποίησης των έμβιων όντων στη φύση (Gaston & Spicer, 1994). Στα παραπάνω, θα έπρεπε να προσθέσουμε και ένα επιπλέον «επίπεδο», αυτό της ποικιλότητας του τοπίου, με την έννοια ότι το τοπίο αν και δεν είναι «ζωντανό» μέρος ενός οικοσυστήματος, εντούτοις, συμμετέχει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της σύνθεσης των ειδών χλωρίδας και πανίδας που διαβιούν σε μια περιοχή και συνολικότερα, της σύνθεσης και των τύπων οικοσυστημάτων (ή οικοτόπων) που διαμορφώνονται πάνω σε κάθε διαφορετική έκφανση της ποικιλίας του τοπίου. Έτσι, σε μια περιοχή με έντονο γεωφυσικό ανάγλυφο και στην οποία παρουσιάζονται πολλές εναλλαγές τοπίου και αβιοτικών στοιχείων (διαφορετικές εκθέσεις στα σημεία του ορίζοντα, παρουσία στάσιμου ή τρεχούμενου νερού, διάφοροι τύποι γεωλογικού υποθέματος, κ.λ.π.), αναμένεται η «φιλοξενία» αντίστοιχα μιας μεγάλης βιο – ποικιλίας ειδών φυτών, ζώων και τύπων μικροοικοσυστημάτων. Εννοείται ότι αν πρόκειται για «υγιή» οικοσυστήματα, δηλαδή οικοσυστήματα σε καλή κατάσταση διατήρησης και στα οποία ενδιαιτούν βιώσιμα μεγέθη πληθυσμών φυτών και ζώων, αναμένεται και αντίστοιχη ποικιλότητα σε επίπεδο γενετικών χαρακτηριστικών του κάθε είδους (φυτού ή ζώου). Υπό αυτή την έννοια, τα «επίπεδα» της βιοποικιλότητας θα μπορούσαν να οριστούν σε τέσσερες κατηγορίες – επίπεδα: στη γενετική βιοποικιλότητα, στη βιοποικιλότητα ειδών, στη βιοποικιλότητα οικοσυστημάτων και στη βιο – ποικιλότητα του τοπίου. Το καθένα από αυτά τα διαφορετικά επίπεδα βιοποικιλότητας έχει διαφορετική σημασία και εκτιμάται αλλιώς αλλά, στην πράξη, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι ενός ενιαίου συνόλου (δικτυακός τόπος ΥΠΕΧΩΔΕ, 2003).

– η συνθήκη του Ρίο

Η χρήση του όρου «βιοποικιλότητα» προέκυψε και παρέμεινε άμεσα συνυφασμένη με την ευρύτερη ανησυχία για την απώλεια του φυσικού περιβάλλοντος και των συστατικών του. Με την παγκόσμια συνδιάσκεψη και την υπογραφή της συνθήκης του Rio, το 1992, ο όρος «βιοποικιλότητα» άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως και αναφέρεται απ’ όλους, ειδικούς και μη, ως πανάκεια που (εάν την προστατεύσουμε) λύνει όλα τα οικολογικά προβλήματα. Πλέον, ένα πλήθος ετερογενών ομάδων ασχολείται, θεωρητικά ή εφαρμοσμένα, με το ζήτημα της διατήρησης της βιοποικιλότητας;

Σύμφωνα με τη συνθήκη που υπογράφτηκε από 150 κράτη του κόσμου το 1992 και τέθηκε σε ισχύ 18 μήνες αργότερα, απώτερος σκοπός είναι η διατήρηση της ποικιλίας του γενετικού υλικού, προκειμένου αυτό να διατηρήσει τη χρηστική του αξία. Ομοίως, η χρήση του όρου «βιοποικιλότητα», ειδικά από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και κάποιους πολιτικούς, είναι φορτισμένη με την έννοια της αξίας (Gaston & Spicer, 1994). Η βιοποικιλότητα αντιμετωπίζεται πλέον ως βασικός σταθεροποιητικός παράγοντας στη φύση, τεράστιας σπουδαιότητας και αξίας, η απώλεια της οποίας θα προξενήσει κακό. Συνεπώς, «χρέος» του ανθρώπου είναι να κάνει κάτι για να τη διατηρήσει.

Μια τόσο μεγάλη κινητοποίηση (κρατών, οργανισμών, οργανώσεων, πολιτών) πραγματοποιήθηκε και μια συμφωνία – ορόσημο υπογράφτηκε, προκειμένου να διατηρηθεί η ποικιλία της ζωής, όχι τόσο εξαιτίας «ρομαντικών» κινήτρων όσο χρηστικών (να την έχουμε για να την εκμεταλλευόμαστε!!!) και, εν τέλει, για να συνεχίσουμε να υπάρχουμε ως άνθρωποι μιας και έχει επισημανθεί το γεγονός ότι όσο η βιολογική ποικιλότητα του πλανήτη μας μειώνεται, η επιβίωση του είδους μας γίνεται όλο και πιο αβέβαιη. Όμως, καλώς ή κακώς και ανεξάρτητα από το ηθικό υπόβαθρο, η Σύμβαση του Ρίο είναι ίσως το μοναδικό σημαντικό έγγραφο που έχει καταρτιστεί έως σήμερα για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s